Wat de wetenschap zegt over melanomen, zonnebrand & vitamine D
Elke zomer luiden gezondheidsinstanties de noodklok: smeer je in, mijd de zon en pas op voor huidkanker. Een begrijpelijke boodschap, maar als je met een kritische fysiologische bril naar ons lichaam kijkt, zie je mogelijk slechts één kant van het verhaal. Terwijl de reguliere wereld zich blindstaart op het vermijden van de zon uit angst voor melanomen, voltrekt zich in stilte een andere crisis onder de radar. Lopen we niet massaal achter de feiten aan door de zon uitsluitend als vijand te zien? Alles wat je moet weten over het wetenschappelijke debat rondom melanomen en de absolute noodzaak van vitamine D.
Decennialang heeft de preventie van huidkanker om één dogma gedraaid: vermijd uv-straling. Dat ultraviolette straling de oorzaak is van veelvoorkomende, goedaardigere vormen van huidkanker (basaalcel- en plaveiselcelcarcinoom) staat buiten kijf. Deze ontstaan op bleke, zonblootgestelde huid en zijn direct gerelateerd aan de mate van blootstelling. Maar als het gaat om de meest gevreesde variant, het melanoom, is de wetenschap verrassend verdeeld. Door ons uitsluitend op uv-straling te focussen, missen we bovendien de onmisbare voordelen van de zon.
Waarom is vitamine D zo belangrijk?
Wanneer we de zon massaal mijden, ontzeggen we ons lichaam de kans om via de huid vitamine D te synthetiseren. Hoewel de medische protocollen vaak waarschuwen voor de zon, heeft ons fysiologische systeem deze straling keihard nodig. Uit de literatuur blijkt de essentiële rol van zonlicht en vitamine D op meerdere fronten:
- Sterke botten: Onze huid moet vitamine D aanmaken om de gezondheid van onze botten te waarborgen.
- Immuunsysteem: Vitamine D en uv-straling hebben belangrijke, hoewel deels nog onverklaarde, immunologische effecten op ons lichaam.
- Bescherming tegen kanker: Ironisch genoeg suggereert bewijs dat ultraviolette straling en een adequate vitamine D-spiegel juist kunnen beschermen tegen bepaalde vormen van kanker, en mogelijk zelfs invloed hebben op de ernst van melanomen.
- Mentaal welzijn: Het is een simpel, fysiologisch feit dat we ons beter voelen door de zon, ook al zijn de exacte mechanismen daarachter nog niet volledig ontrafeld.
(Let op: Buiten het reguliere debat om is in de orthomoleculaire geneeskunde breed bekend dat vitamine D eigenlijk functioneert als een krachtig pro-hormoon dat vrijwel elke cel in ons lichaam beïnvloedt, van insulinegevoeligheid tot onze stemming).
Het wetenschappelijke debat: Veroorzaakt de zon echt melanomen?
Als de voordelen van zonlicht zo groot zijn, waarom zijn we er dan zo bang voor? Dit komt door de link met melanomen. De bewijzen hiervoor spreken elkaar echter sterk tegen.
Aan de ene kant van het debat stellen wetenschappers dat met name intermitterende blootstelling (af en toe heel veel zon) en zware zonnebrand in de kindertijd belangrijke risicofactoren zijn. Ook zien we dat melanomen vaker voorkomen bij licht gepigmenteerde bevolkingsgroepen en op lichaamsdelen die het vaakst zon vangen, zoals de romp of de rug.
Aan de andere kant van het debat staan experts die waarschuwen dat we associatie met een oorzaak verwarren. Zij wijzen op een paar opvallende blinde vlekken:
- Liefst 75% van de melanomen ontstaat op plekken die relatief weinig aan de zon worden blootgesteld, zoals onder de voeten van donker getinte Afrikanen.
- Bij eerdere studies was er geen effect, of verlaagde de mortaliteit en incidentie zelfs bij meer blootstelling aan de zon.
- Melanomen zijn experimenteel heel moeilijk op te wekken met puur uv-licht.
De illusie van de zonnebrandcrème en de 'melanoomepidemie'
Net als de diabetes risicotest uit de wereld van insulineresistentie, geeft ook zonnebrandcrème ons soms een vals gevoel van veiligheid [1-3]. Uit patiëntcontrole-onderzoeken blijkt namelijk dat het gebruik van reguliere zonnebrandcrème de incidentie van melanomen over het algemeen niet verlaagt [3, 4]. Soms lijkt de incidentie zelfs onaangetast of verhoogd [4]. Dit komt deels doordat mensen zonnebrand gebruiken om met opzet langer in de zon te kunnen bakken [3].
Daarnaast suggereren sommige experts dat de enorme toename in melanomen deels een administratieve illusie is: door de vage en subjectieve histopathologische criteria van tegenwoordig, de angst voor claims en de drang om er vroeg bij te zijn, worden veel atypische, maar goedaardige moedervlekken (naevi) onterecht als kwaadaardig geclassificeerd [5, 6].
Tijd voor een nieuwe balans
De conclusie is onvermijdelijk: de biologie is zelden zwart-wit. Natuurlijk is verbranden schadelijk en leidt overmatige uv-straling tot huidveroudering en milde vormen van huidkanker. Maar door ons volledig in te smeren of binnen te blijven, verstoren we een cruciaal fysiologisch proces: de aanmaak van vitamine D. Een vitamine die je volgens nieuwe inzichten juist hard nodig hebt.
We moeten veel meer te weten komen voordat we de biologische balans van ultraviolette straling kunnen opmaken. Tot die tijd is het de hoogste tijd om de zon niet langer puur als vijand te behandelen, maar als een krachtig element waar we — mits met beleid en zonder te verbranden — ons voordeel mee moeten doen.
Benieuwd waarom we onszelf fysiologisch nog meer tekortdoen door de zon te vermijden? Zonlicht is niet alleen essentieel voor vitamine D, maar blijkt ook een onmisbare rol te spelen bij het reguleren van je bloeddruk. Lees er alles over in mijn blog: De zon: het vergeten medicijn voor je hart.
Bronnen:
- Menzies, S. W., Associate Professor, University of Sydney, Sydney Melanoma Diagnostic Centre, Royal Prince Alfred Hospital, Camperdown, 2050 NSW, Australia. Is sun exposure a major cause of melanoma? BMJ, 2008;337:a763. doi: 0.1136/bmj.a763
- Shuster, S. Is sun exposure a major cause of melanoma? No. BMJ, 2008;337:a764. doi: 10.1136/bmj.a764.
- Garland CF, Garland FC, Gorham ED, Lipkin M, Newmark H, Mohr SB, Holick MF. The role of vitamin D in cancer prevention. Am J Public Health. 2006 Feb;96(2):252-61. doi: 10.2105/AJPH.2004.045260. Epub 2005 Dec 27. PMID: 16380576; PMCID: PMC1470481. Bekijk bron.
- Wyatt C, Lucas RM, Hurst C, Kimlin MG.Vitamin D deficiency at melanoma diagnosis is associated with higher Breslow thickness. PLoS One. 2015 May 13;10(5):e0126394. doi: 10.1371/journal.pone.0126394. PMID: 25970336; PMCID: PMC4430535. Bekijk bron.
- Dermatology Times.Curcumin shows promise as new sunscreen filter.Bekijk bron.
0 Comments